Het WK voetbal is al weer een paar dagen begonnen en morgen speelt Nederland voor het eerst op dit toernooi. En dat voetbal veel meer is dan sport, is niet nieuw. Het gaat ook over saamhorigheid en emotie. Ook op muzikaal gebied is voetbal van grote invloed en er zijn vele voetbalsongs. Van meezingers tot stadionliederen. Persoonlijk vind ik de Braziliaanse voetbalsongs het mooist. Umbabarauma van Jorge Ben Jor is zo’n te gek voetballied.
Umbabarauma
Officieel heet het nummer Ponta de Lança Africano (Umbabarauma). Het werd door de Braziliaanse artiest Jorge Ben Jor geschreven en het nummer verscheen in 1976 op het album África Brasil en groeide uit tot een klassieker binnen de Braziliaanse muziek .
De mythische spits Umbabarauma
Het nummer gaat over een Afrikaanse voetballer Umbabarauma. Hij was een ‘ponta de lança’ en dat betekent zoveel als centrumspits of aanvaller. Umbabarauma had bijna bovennatuurlijke kwaliteiten en was een een ‘homem-gol’, oftewel een doelpuntenmachine die het publiek helemaal gek wist te maken.
Het is onduidelijk of Umbabarauma echt heeft bestaan. Volgens Jorge Ben is de hoofdfiguur uit de songs gebaseerd op de eerste Afrikaanse speler die hij in Europa zag spelen. En wie dat is, dat laat hij in het midden. Het nummer laat zien hoe hoe groot de bewondering voor voetbal in Brazilië is. Het nummer is daarmee veel meer dan een sportlied; het is een ode aan de heldenstatus die voetballers in veel culturen genieten.
Mix van stijlen
Muzikaal is Umbabarauma een voorbeeld van de vernieuwende stijl van Jorge Ben Jor. Het nummer is een mix van samba, funk, rock en Afro-Braziliaanse ritmes en dat alles mondt uit tot een een lekkere groove. De funky elektrische gitaar, de krachtige percussie en de hypnotiserende zang zorgen ervoor dat je het nummer direct bij de eerste akkoorden al herkent. Het album África Brasil was anders dan de eerdere platen van de artiest. Hiervoor was zijn werk veel meer akoestisch en op dit album was het veel meer elektrisch en met een ritmisch geluid.
Internationale bekendheid
In Brazilië was het nummer al super bekend. Pas eind jaren ’80 kreeg het ook internationale bekendheid. De track verscheen namelijk op de compilatie Brazil Classics: Beleza Tropical, samengesteld door David Byrne. Door deze uitgave maakten veel luisteraars buiten Brazilië voor het eerst kennis met het werk van Jorge Ben Jor.
Invloed van Umbabarauma
De invloed van Umbabarauma is door de jaren heen groot gebleven. Het nummer werd gecoverd door onder andere de bands als Ambitious Lovers en Soulfly. Sommige muziekschrijvers noemen Jorge Ben Jor zelfs de “dichter des vaderlands van de voetballiederen”. En in 2021 door het tijdschrift Rolling Stone werd opgenomen in de bijgewerkte lijst van de 500 beste nummers aller tijden.
Een tijdloze klassieker
Ikzelf vind Umbabarauma een van de beste voetbalsongs ever. En zelfs voordat ik wist dat het over voetbal ging, vond ik het al te gek. Een Lekker energieke track en ook al spreek je geen enkel woord Portugees: je kunt het nog steeds lekker meeblèren.
Umbabarauma homem gol
Joga bola, jogador, joga bola corocondô
Niet het enige voetballied
Het was trouwens niet het enige voetballied van Jorge Ben. In 1972 bracht hij Filho Maravilha uit. Het is een eerbetoon aan de voetballer João Batista de Sales, die liefkozend Fio Maravilha werd genoemd.
Het lied gaat over een wonderbaarlijk doelpunt dat Fio Maravilha maakte voor zijn club Flamengo die tegen het Potugese Benfica speelde. Fio werd aanvankelijk niet opgesteld in de wedstrijd, maar nadat een koor van fans eiste dat hij zou spelen, werd hij als invaller ingezet. Na 33 minuten in de tweede helft scoorde hij het doelpunt (“het doelpunt van een engel”).
Fio Maravilha was in eerste instantie erg blij met het lied. Echter, nadat het een gigantische hit werd, spande de voetballer een rechtszaak aan tegen Jorge Ben wegens ongeoorloofd gebruik van zijn naam. Omdat Jorge Ben een einde wilde aan het conflict, veranderde hij de titel en de tekst van het lied: Fio Maravilha werd Filho Maravilha.
Meer voetballiedjes en Braziliaanse muziek
Hou je van voetbalmuziek? Lees dan Obrigado, Pelé en 100 andere voetballiedjes en Muziek en voetbal verenigd op 45Football. En op BoekenBlues vind je veel meer fantastische Braziliaanse muziek. Ook van Jorge Ben Jor natuurlijk! Bekijk hieronder de laatste 6 Braziliaanse albums.
Bronnen: Andymcd, Edge of the Line, Wikipedia
